Ana Sayfa > Hayatı Biriktir > Yağlar Kaç Çeşittir?

YAĞLAR KAÇ ÇEŞİTTİR?



Tükettiğimiz yağların miktarı kadar niteliği de önemlidir.

  • Yağlar;
    • Sağlandıkları kaynaklara göre “bitkisel” ya da “hayvansal”
    • Doymuşluk derecesine göre “doymuş” ve “doymamış”
    • Oda sıcaklığındaki durumuna göre “sıvı” ya da “katı” olarak adlandırılır.

    1-)Doymuş yağlar
    Hayvansal yağlar, doymuş yağlar açısından zengindir.

    Dünya Sağlık Örgütü (WHO), günlük enerjimizin %30’unun yağlardan gelmesi gerektiğini belirtmektedir ve tüketilmesi gereken toplam yağın en fazla 1/3’ünün doymuş yağlardan alınmasını önermektedir.

    2-) Doymamış Yağlar
    Doymamış yağlar, “tekli” ve “çoklu” doymamış yağlar olarak 2 gruba ayrılır.

    Doymamış yağların vücudumuzda sağlık açısından çeşitli yararları vardır. Özellikle çoklu doymamış yağlar, vücudumuzdaki çeşitli sağlık fonksiyonları nedeniyle, gıdalar aracılığıyla dışarıdan alınması zorunlu (elzem) yağlardır.

    Bu yağlar, bitkisel sıvı yağlarda, bitkisel margarinlerde, meyve ve tohumlardan elde edilen bitkisel yağlarda (zeytin, fındık, ayçiçeği, mısır, soya, kanola, pamuk vb.) ve kuruyemişte bulunur.

    Trans Yağlar
    Trans yağlar, kötü kolesterol olarak bilinen LDL kolesterolü artırır ve iyi kolesterol olarak bilinen HDL kolesterolü azaltır. Bunun sonucunda kardiyovasküler hastalıklara yakalanma riski artar. Trans yağların günlük beslenmede mümkün olduğunca az tüketilmesi ve gıdalarla günlük alınacak trans yağ miktarının toplam enerjinin %1-2’sini geçmemesi önerilir.

    Trans yağlar hangi besinlerde bulunur?
    1) Yağların mutfaklarda kullanımı sırasında, çok yüksek sıcaklıklarda ısıtılması, kızartılması ve defalarca kullanılması sonucu az da olsa trans yağ oluşabilmektedir.

    2) Eski teknolojiyle üretilen margarinlerde, hidrojenasyon işlemi sırasında yağ asitleri yüksek sıcaklık ve basınç altında hidrojen gazı etkisiyle katılaştırıldığında trans yağlar oluşabilmekteydi. Ülker’in gelişmiş üretim teknolojileriyle ürettiği margarinlerinde ise trans yağ yoktur.

    Trans yağlardan arındırılmış, tamamen bitkisel yağların dengeli karışımı ile üretilen margarinler dengeli ve yeterli beslenme için çok önemlidir. Margarinler, diğer yağlara göre A ve D vitaminleri bakımından daha zengin bir besin kaynağıdır.

    Harvard Tıp Okulu, Amerikan Kalp Cemiyeti ve Dünya Kalp Federasyonu gibi kuruluşlar da “geçirdiği evrim ve sağlıklı beslenmeye önem veren yapısı sayesinde” margarinleri, sağlıklı beslenmenin bir parçası olarak önermektedirler.

Kolesterolü düşürmek ve kontrol altına almak için bunları tercih edin:

Kaymağı (yağı) alınmış ve yağsız/az yağlı süt ürünleri (yoğurt, süt vb.)

Az yağlı ya da yağsız peynirler

Bitkisel margarinler, zeytinyağı, ayçiçek yağı, mısır, soya ve kanola gibi bitkisel yağlar

Yağsız kıyma, yağsız kırmızı et, kümes hayvanları ve yağlı balıklar (buğulanmış ya da ızgara)

Haşlanmış, buğulanmış ve fırında pişirilmiş sebzeler

Günde ne kadar yağ tüketmeliyim?
Orta seviyede fiziksel aktivite yapan normal kilolu bir kadın ve erkek için günlük kalori ve yağ ihtiyacı aşağıdaki gibidir:



Kaynak: Prof. Dr. Ayşe Baysal (1995). Beslenme . Hacettepe Üniversitesi Yayınları

Besin Adı Tüketilen 1 porsiyon ölçüsü (g/ml) Toplam Yağ İçeriği (g)
Izgara/haşlama dana eti 180 15.4
Izgara/haşlama tavuk göğüs 150 1
Izgara/fırında somon balığı 200 15
Haşlama yumurta 50 5.4
Yağda yumurta *** 50 11.9
Beyaz peynir (tam yağlı) 30 12
Lor peyniri 30 0.1
Süt (tam yağlı) 200 6
Süt (yağsız) 200 0
Ekmek (beyaz) 25 0.2
Patates püresi 50 1.1
Etsiz sebze yemeği 6 yemek kaşığı 2.9
Etli sebze yemeği 6 yemek kaşığı 3.2
Meyve türleri 100 0.2
Lahmacun 2 adet 9.5
İskender 1 porsiyon 19.8
İskender (tereyağsız) 1 porsiyon 9.6
Etli biber dolması 2 orta boy 2.9
Sütlü çikolata 40 gram 12.6
Pizza 1 küçük boy 64
Kıymalı makarna 8 yemek kaşığı 14.9
Karides güveç 1 porsiyon 6.4
Arnavut ciğeri 1 porsiyon 6.2
İnegöl köfte 1 porsiyon 14.4
Kek-kuru pasta 60 gram 5.3

*** 1 tatlı kaşığı tereyağında kızartılmış yumurtayı ifade eder.